We denken elke dag na over wat anderen voelen en denken. Toch is dat best een ingewikkelde vaardigheid. Je moet kunnen begrijpen dat iemand anders iets anders kan denken of voelen dan jij. Dat noemen we sociale cognitie. Het duurt jaren voordat kinderen dit volledig onder de knie hebben, en er komt een heel netwerk aan hersengebieden aan te pas om dit mogelijk te maken. Goed kunnen nadenken over anderen helpt kinderen om sterke relaties op te bouwen, problemen samen op te lossen en zich veilig te voelen in hun omgeving. Kinderen leren dit stap voor stap, en ieder op hun eigen tempo.
De eerste jaren
Al bij pasgeboren baby’s zien we de eerste bouwstenen van sociale ontwikkeling. Baby’s luisteren graag naar stemmen, vooral naar die van hun ouders, en tonen vanaf het begin meer interesse in mensen dan in voorwerpen. In hun hersenen zien we activiteit in gebieden die later belangrijk worden voor sociale cognitie.
In de peuter- en kleutertijd gaat het snel. Kinderen leren praten, samen spelen, en leren dat mensen verschillende gevoelens kunnen hebben. Ze beginnen te begrijpen dat iemand anders iets kan weten wat zij zelf niet weten. Een kind leert nu bijvoorbeeld dat je je niet kan verstoppen door je handen voor je ogen te doen: dat jij de ander niet ziet, betekent niet dat de ander jou niet ziet!
Basisschoolleeftijd
Wanneer kinderen ouder worden, worden ze beter in het herkennen van emoties, het begrijpen van grapjes, en het volgen van regels in gesprekken. Ze leren dat iemand boos kan zijn zonder dat die dat hardop zegt, of dat iemand iets anders wil dan zijzelf. Deze vaardigheden helpen hen om vrienden te maken, ruzies op te lossen en zich zekerder te voelen in sociale situaties.
Tot in de tienerjaren
Het vermogen om je in een ander te verplaatsen blijft zich ontwikkelen tot ver in de tienerjaren. Ook in de hersenen zien we deze ontwikkeling terug: de netwerken die sociale cognitie ondersteunen worden steeds efficiënter. Tegen het einde van de tienerjaren kunnen jongeren steeds beter omgaan met lastige situaties, zoals veranderende vriendschappen, groepsdruk of jaloezie.
Thuis ontdekken
Een leuke manier om te te ontdekken hoe kinderen leren nadenken over anderen, is het Sophie en Anne spel. Dit kun je thuis spelen met je kind. Hieronder vind je een korte beschrijving en hier vind je een voorbeeld filmpje.
